Władysław II Jagiełło
Dodane przez kbolen dnia Padziernik 04 2007 19:41:31

W�adys�aw II Jagie��o, ur. ok. 1351, zm. 1434, wielki ksi��� litewski od 1377, kr�l Polski od 1386, za�o�yciel dynastii Jagiellon�w, syn Olgierda, m�� Jadwigi, ojciec m.in. W�adys�awa III, zw. Warne�czykiem, i Kazimierza IV Jagiello�czyka. Po �mierci ojca obj�� w�adz� na Litwie, do 1382 dzieli� j� ze stryjem Kiejstutem. Zagro�ony sta�� agresj� zakonu krzy�ackiego, a tak�e wojn� z ksi�stwem moskiewskim, Jagie��o jako wielki ksi��� litewski- zwr�ci� si� ku Polsce. W 1385 zawar� umow� w Krewie, kt�ra by�a pierwsz� uni� polsko-litewsk�. W 1386 po przyj�ciu chrztu (wraz z imieniem W�adys�aw) po�lubi� Jadwig�, potwierdzi� wszystkie przywileje szlacheckie i zosta� koronowany na kr�la Polski. Zim� 1386/87 rozpocz�� chrystianizacj� Litwy, kt�rej zarz�d powierzy� bratu Skirgielle. W 1387, po usuni�ciu przez wojska pol. (pod wodz� Jadwigi) W�gr�w z Rusi Halickiej, W�adys�aw Jagie��o przyj�� we Lwowie ho�d od ksi�stwa Mo�dawii, a potem i od Wo�och�w, co otworzy�o Polsce dost�p do Morza Czarnego. W 1389-1392 uwaga kr�la skierowana by�a na Litw�, atakowan� przez Krzy�ak�w, z kt�rymi porozumiewa� si� sk��cony z W�adys�awem Jagie��� syn Kiejstuta, Witold. W 1392 z inicjatywy W�adys�awa Jagie��y zosta�a zawarta ugoda z Witoldem, na mocy kt�rej Witold otrzyma� w zarz�d ca�e Wielkie Ksi�stwo Litewskie, a w 1401 tytu� wielkiego ksi�cia litewskiego; W�adys�aw Jagie��o tytu�owa� si� najwy�szym ksi�ciem Litwy. Odt�d obydwaj stryjeczni bracia, mimo r�nic charakter�w (Witold porywczy, W�adys�aw Jagie��o spokojny) wsp�dzia�ali w kszta�towaniu zewn�trznej i wewn�trznej polityki pa�stwa. Ich �cis�a wsp�praca trwa�a a� do zgonu Witolda (1430). W 1396 kr�l opanowa� Kujawy i ziemi� wielu�sk�, znajduj�ce si� dot�d w r�kach, sympatyzuj�cego z Krzy�akami, ksi�cia W�adys�awa Opolczyka. Krzy�acy za� kupili w 1402 Marchi� Now�, a w latach nast�pnych podporz�dkowali sobie pan�w Drezdenka nad Noteci�, czyni�c w ten spos�b dalszy krok do otwarcia "korytarza" mi�dzy Niemcami a Prusami. Jednocze�nie trwa�y krzy�ackie najazdy na �mud�. Ugoda z Krzy�akami w Raci��u (1404), kt�ra umo�liwi�a W�adys�awowi Jagielle wykup ziemi dobrzy�skiej, nie trwa�a d�ugo. W 1409 Krzy�acy rozpocz�li now� wojn�, zajmuj�c Dobrzy�. Latem 1410 W�adys�aw Jagie��o zgromadzi� wielk� armi� i wkroczy� do Prus; 15 VII pod Grunwaldem dosz�o do jednej z najwi�kszych bitew europejskiego �redniowiecza, w kt�rej wojska krzy�ackie ponios�y druzgoc�c� kl�sk�; zgin�� wielki mistrz krzy�acki Ulryk von Jungingen (bitwa pod Grunwaldem). Mimo �e nie zdo�ano zdoby� pot�nie ufortyfikowanego Malborka, a pok�j podpisany 1II 1411 w Toruniu nie da� Polsce wi�kszych korzy�ci, zwyci�stwo grunwaldzkie wzmocni�o pozycj� Polski w Europie, presti� osobisty kr�la, a tak�e oznacza�o pocz�tek zmierzchu pot�gi zakonu. Kilka dalszych wojen z Krzy�akami (1414, 1419, 1422, 1433) nie przynios�o decyduj�cych rozwi�za�. D��enia Litwy do utrzymania na sta�e �mudzi sk�oni�y j� do zacie�nienia wi�z�w z Polsk�. Wyrazem tego by�a unia, zawarta w 1413 w Horodle. W 1420 stronnictwo husyckie powo�a�o W�adys�awa Jagie��� na tron czes. Pod wp�ywem mo�now�adc�w ma�opolskich, w�r�d kt�rych coraz wi�ksz� rol� odgrywa� kardyna� Z. Ole�nicki, kr�l odm�wi� przyj�cia korony czes., a w 1424 wyda� w Wieluniu edykt skierowany przeciw husytom. Po urodzeniu si� w 1424 syna W�adys�awa, kr�l usilnie zabiega� o zapewnienie rnu nast�pstwa tronu w Polsce; aby uzyska� poparcie szlachty, nada� jej przywilej czerwi�ski i jedlne�ski. W celu za� zapewnienia synom dziedzicznego tronu na Litwie, utrzymywa� odr�bno�� Litwy od Korony, a nawet popiera� w 1429 d��enia Witolda do uzyskania korony lit. Do ostatnich chwil �ycia aktywny politycznie, zmar� w Gr�dku Jagiello�skim, w drodze na spotkanie z hospodarem mo�dawskim. Pochowany zosta� na Wawelu, gdzie przetrwa� do dzi� jego okaza�y grobowiec w stylu gotyckim. W�adys�aw Jagie��o jest uwa�any obecnie za jednego z najwybitniejszych w�adc�w Polski i Litwy - zdolnego wodza i polityka, kt�ry potrafi� wytrwale realizowa� wyznaczone cele, a tak�e zas�u�onego mecenasa sztuki i nauki. Opiekowa� si� odnowion� Akademi� Krakowsk�. Umia� te� wykorzysta� uczonych krakowskich do obrony sprawy Polski i Litwy na soborze w Konstancji, gdzie Pawe� W�odkowic, przeprowadzaj�c wnikliwe odr�nienie wojen sprawiedliwych i niesprawiedliwych, wykaza�, �e Krzy�acy pod pozorem nawracania na wiar� chrze�cija�sk� napadali na spokojnych �mudzin�w i Litwin�w.



opr.Robert Korzeniewski